Trong chương trình học ngữ pháp Tiếng Anh lớp 10, các cấu trúc trở nên nâng cao hơn, đòi hỏi học sinh cần một nền tảng ngữ pháp vững chắc để phát triển kỹ năng đọc hiểu, viết luận và giao tiếp trôi chảy. Vậy làm thế nào để học ngữ pháp hiệu quả, giúp các bạn không chỉ thuộc nằm lòng mà áp dụng thực tiễn vào đời sống?
Việc nắm vững cấu trúc, cách dùng và dấu hiệu nhận biết của thì này sẽ giúp các bạn tự tin hơn khi làm bài tập và giao tiếp bằng tiếng Anh. Sau đây Viraldiem10 xin được tổng hợp các điểm ngữ pháp trọng tâm của chương trình, cùng công thức và ví dụ minh họa giúp các bạn đạt kết quả học tốt trong học tập.
1.1. Thì hiện tại đơn
Thì hiện tại đơn là một trong những thì cơ bản và quan trọng nhất trong tiếng Anh, được dùng để diễn tả:
- Thói quen, hành động lặp đi lặp lại theo thời gian.
- Sự thật hiển nhiên, chân lý.
- Lịch trình, thời gian biểu cố định.
- Cảm xúc, suy nghĩ, trạng thái không thay đổi.
Câu khẳng định
Cấu trúc: S + V(s/es) + O
Ví dụ:
- She goes to school everyday. (Cô ấy đi học mỗi ngày.)
- They study English every night. (Họ học tiếng Anh mỗi tối.)
Câu phủ định
Cấu trúc: S + do/does + not + V (nguyên mẫu) + O
Ví dụ:
- They do not like coffee (Họ không thích cà phê.)
- She does not go to school on Sundays. (Cô ấy không đi học vào Chủ Nhật.)
Câu nghi vấn
Cấu trúc: Do/Does + S + V (nguyên mẫu) + O?
Ví dụ:
- Does he play football? (Anh ấy có chơi bóng đá không?)
- Do you like English? (Bạn có thích tiếng Anh không?)
Thì hiện tại đơn là một trong những thì quan trọng nhất trong tiếng Anh, được sử dụng trong nhiều tình huống khác nhau. Học sinh lớp 10 cần nắm vững cách sử dụng, cấu trúc và dấu hiệu nhận biết để áp dụng tốt trong giao tiếp và bài kiểm tra.
1.2. Thì hiện tại tiếp diễn
Với chương trình ngữ pháp tiếng Anh lớp 10, thì hiện tại tiếp diễn dùng để diễn tả một hành động đang diễn ra ngay tại thời điểm nói hoặc một kế hoạch trong tương lai gần và có thể thay đổi.
Dấu hiện nhận biết thì hiện tại tiếp diễn:
- At the moment (ngay lúc này)
- Right now (ngay bây giờ)
- At present (hiện tại)
- Today, this week, this month (hôm nay, tuần này, tháng này)
- Nowadays (ngày nay – khi chỉ xu hướng thay đổi)
Câu khẳng định
Cấu trúc: S + am/is/are + V-ing + O
Ví dụ:
- She is reading a book now. (Cô ấy đang đọc sách.)
- They are playing football in the park. (Họ đang chơi bóng đá ở công viên.)
Câu phủ định
Cấu trúc: S + am/is/are + not + V-ing + O
Ví dụ:
- They are not watching TV at the moment. (Họ không xem TV lúc này.)
- She is not studying at the moment. (Chúng tôi không học ngay bây giờ.)
Câu nghi vấn
Cấu trúc: Am/Is/Are + S + V-ing + O?
Ví dụ:
- Is he studying English? (Anh ấy có đang học tiếng Anh không?)
- Are they coming to the party? (Họ có đang đến bữa tiệc không?)
Lưu ý: Thì hiện tại tiếp diễn với động từ chỉ trạng thái như like, love, need, want, know, agree…
1.3. “Will” và “Be Going To”
Trong ngữ pháp tiếng Anh lớp 10, “Will” và “Be going to” là hai cấu trúc ngữ pháp được sử dụng để nói về những hành động diễn ra trong tương lai. Tuy nhiên, chúng có sự khác biệt quan trọng trong cách sử dụng.
| Will | Be going to |
| Dùng để diễn tả quyết định ngay thời điểm nói, dự đoán dựa trên suy nghĩ về niềm tin trong tương lai | Dùng khi nói về kế hoạch đã được định sẵn trước thời điểm nói hoặc dự đoán có căn cứ. |
| Khẳng định: S + will + V (nguyên mẫu) + OPhủ định: S + will not (won’t) + V (nguyên mẫu) + ONghi vấn: Will + S + V (nguyên mẫu) + O? | Khẳng định: S + am/is/are + going to + V (nguyên mẫu) + OPhủ định: S + am/is/are + not + going to + V (nguyên mẫu) + ONghi vấn: Am/Is/Are + S + going to + V (nguyên mẫu) + O? |
| Khẳng định: I will help you with your homework. (Tôi sẽ giúp bạn làm bài tập.)Phủ định: He won’t come to the party. (Anh ấy sẽ không tới bữa tiệc.)Nghi vấn: Will they visit us tomorrow? (Họ sẽ đến thăm chúng ta vào ngày mai chứ?) | Khẳng định: We are going to watch a movie tonight. (Chúng tôi định đi xem phim tối nay.)Phủ định: She is not going to buy a new phone. (Cô ấy không định mua điện thoại mới.)Nghi vấn: Are you going to study abroad? (Bạn có dự định đi du học không?) |
“Will” và “Be Going To” đều diễn tả tương lai, nhưng có sự khác biệt quan trọng. Giáo viên cần giúp các học sinh lớp 10 luyện tập thường xuyên với các bài tập để nắm vững kiến thức và sử dụng chính xác hơn trong giao tiếp cũng như bài thi.
1.4. Câu bị động
Câu bị động là cấu trúc ngữ pháp được dùng khi muốn nhấn mạnh vào hành động hoặc đối tượng bị tác động hơn là người thực hiện hành động.
Cấu trúc chung: S + be + V3/ed + (by + O)
Cấu trúc câu bị động theo các thì:
| Thì | Cấu trúc | Ví dụ |
| Hiện tại đơn | S + is/am/are + V3/ed + (by O) | The letter is written. (Bức thư được viết.) |
| Quá khứ đơn | S + was/were + V3/ed + (by O) | The road was repaired. (Con đường đã được sửa chữa.) |
| Tương lai đơn | S + will be + V3/ed + (by O) | A new school will be built. (Một ngôi trường mới sẽ được xây.) |
| Hiện tại tiếp diễn | S + is/am/are + being + V3/ed | A bridge is being built. (Một cây cầu đang được xây dựng.) |
| Quá khứ tiếp diễn | S + was/were + being + V3/ed | The car was being fixed. (Chiếc xe đang được sửa chữa.) |
| Hiện tại hoàn thành | S + have/has been + V3/ed | The document has been signed. (Tài liệu đã được ký kết.) |
| Tương lai gần | S + is/am/are going to be + V3/ed | A stadium is going to be built. (Một sân vận động sẽ được xây dựng.) |
Câu bị động giúp nhấn mạnh hành động hoặc đối tượng chịu tác động. Hiểu rõ cấu trúc này trong ngữ pháp tiếng Anh lớp 10, cách chuyển đổi và cách dùng giúp học sinh sử dụng câu bị động linh hoạt hơn trong tiếng Anh.
1.5. Quá khứ tiếp diễn
Thì quá khứ tiếp diễn được dùng để diễn tả một hành động đang diễn ra tại một thời điểm xác định trong quá khứ hoặc hai hành động diễn ra song song.
Dấu hiệu nhận biết: Câu quá khứ tiếp diễn có thể nhận biết khi có các trạng từ chỉ thời gian sau
- At + giờ + thời điểm trong quá khứ (At 5 p.m. yesterday, at midnight last night…)
- At that time (Vào thời điểm đó…)
- While + quá khứ tiếp diễn, quá khứ tiếp diễn (Trong khi…)
- When + quá khứ đơn, quá khứ tiếp diễn (Khi… thì…)
Câu khẳng định
Cấu trúc: S + was/were + V-ing + O
Ví dụ:
- She was reading when he called. (Cô ấy đang đọc sách thì anh ấy gọi.)
- They were watching TV at 8 p.m. yesterday. (Họ đang xem TV vào lúc 8 giờ tối hôm qua.)
Câu phủ định
Cấu trúc: S + was/were + not + V-ing + O
Ví dụ:
- They were not playing football at 5 p.m. yesterday. (Họ đang chơi bóng đá vào lúc 5 giờ chiều hôm qua.)
- She wasn’t studying when I arrived. (Cô ấy không học bài khi tôi đến.)
Câu nghi vấn
Cấu trúc: Was/Were + S + V-ing + O?
Ví dụ:
- Were they watching TV when you called? (Họ có đang xem TV khi bạn gọi không?)
- Was she sleeping at midnight? (Cô ấy có đang ngủ vào lúc nửa đêm không?)
Bằng việc nắm vững cấu trúc này, các bạn sẽ có thể diễn tả các sự kiện trong quá khứ theo trình tự cụ thể, qua đó áp dụng trong việc làm bài tập, đề kiểm tra hay chỉ đơn giản là kể một câu chuyện của bản thân…
1.6. “When” và “While”
Trong cấu trúc ngữ pháp Tiếng Anh lớp 10, “When” và “While” thường được sử dụng để nói về các hành động xảy ra trong quá khứ. Hai từ này có cách dùng khác nhau tùy theo thời gian của hành động trong câu.
When thường đi với thì quá khứ đơn để diễn tả một hành động ngắn chen vào một hành động đang diễn ra.
While đi với thì quá khứ tiếp diễn để diễn tả hai hành động xảy ra đồng thời.
| When | While |
| When + S + V2/ed, S + was/were + V-ingS + was/were + V-ing when S + V2/ed | While + S + was/were + V-ing, S + was/were + V-ingS + was/were + V-ing while S + was/were + V-ing |
| I was watching TV when my mom called me. (Tôi đang xem TV thì mẹ gọi) She was sleeping when the alarm rang. (Cô ấy đang ngủ thì chuông báo thức reo.) | While they were walking, it started to rain. (Khi họ đang đi bộ thì trời bắt đầu mưa) They were talking while we were playing chess. (Họ đang nói chuyện trong khi chúng tôi đang chơi cờ.) |
Việc phân biệt cách dùng “When” và “While” trong câu quá khứ sẽ giúp học sinh diễn đạt các sự kiện trong quá khứ một cách rõ ràng và logic hơn.
1.7. Hiện tại hoàn thành
Thì hiện tại hoàn thành rất phổ biến trong ngữ pháp tiếng Anh lớp 10 sử dụng thường xuyên trong giao tiếp và các bài kiểm tra tiếng Anh để diễn tả:
- Hành động đã xảy ra trong quá khứ nhưng vẫn có liên quan đến hiện tại.
- Hành động vừa mới xảy ra.
- Hành động đã xảy ra nhiều lần trong quá khứ và có thể tiếp diễn trong tương lai.
Câu khẳng định
Cấu trúc: S + have/has + V3/ed + O
Ví dụ:
- She has lived here for 10 years. (Cô ấy đã sống ở đây 10 năm.)
- They have just finished their homework. (Họ vừa mới hoàn thành bài tập.)
Câu phủ định
Cấu trúc: S + have/has + not + V3/ed + O
Ví dụ:
- I have not seen this movie before. (Tôi chưa xem bộ phim này trước đây.)
- She has not finished her project yet. (Cô ấy chưa hoàn thành dự án của mình.)
Câu nghi vấn
Cấu trúc: Have/Has + S + V3/ed + O?
Ví dụ:
- Have you ever been to Japan? (Bạn đã từng đến Nhật Bản chưa?)
- Has he finished his work? (Anh ấy đã hoàn thành công việc chưa?)
Dấu hiện nhận biết: Thì hiện tại hoàn thành thường đi kèm với:
- Just, already, yet (vừa mới, đã, chưa)
- Ever, never (đã từng, chưa từng)
- Since, for (từ khi, trong khoảng thời gian)
- So far, up to now, until now (cho đến bây giờ)
- This year, this month, this week (năm nay, tháng này, tuần này)
Các bạn nên phân biệt về sự khác biệt giữa quá khứ đơn và hiện tại hoàn thành, sử dụng các tình huống thực tế để giúp các bạn nhận diện cách dùng của thì này một cách trực quan hơn.
1.8. Bị động với động từ khuyết thiếu
Với cấp THPT, ngữ pháp Tiếng Anh lớp 10 sẽ bao gồm cấu trúc câu bị động với động từ khuyết thiếu nhằm để diễn tả hành động bị động.
Các động từ khuyết thiếu thường dùng trong câu bị động:
| Modal verb | Ý nghĩa |
| Can | Có thể |
| May | Có thể (cho phép) |
| Must | Phải (bắt buộc) |
| Should | Nên (lời khuyên) |
| Might | Có thể (khả năng) |
| Could | Có thể (quá khứ của can) |
Câu khẳng định
Cấu trúc: S + động từ khuyết thiếu + be + V3/ed
Ví dụ:
- The homework must be done by tomorrow (Bài tập phải được hoàn thành trước ngày mai)
- The rules should be followed (Các quy tắc nên được tuân thủ)
Câu phủ định
Cấu trúc: S + modal verb + not + be + V3/ed + O
Ví dụ:
- The problem cannot be solved easily. (Vấn đề này không thể được giải quyết dễ dàng.)
- This rule should not be ignored. (Quy tắc này không nên bị bỏ qua.)
Câu nghi vấn
Cấu trúc: Modal verb + S + be + V3/ed + O?
Ví dụ:
- Can this book be borrowed? (Cuốn sách này có thể được mượn không?)
- Should the meeting be rescheduled? (Cuộc họp có nên được dời lại không?)
Câu bị động với động từ khuyết thiếu giúp nhấn mạnh hành động hơn là người thực hiện. Việc học sinh hiểu rõ cấu trúc này trong ngữ pháp tiếng Anh lớp 10 sẽ giúp áp dụng thực tế hiệu quả, hỗ trợ cho những kì thi quan trọng phía trước.
1.9. Mệnh đề quan hệ
Mệnh đề quan hệ là một loại mệnh đề phụ được dùng để bổ sung thông tin về danh từ đứng trước nó (gọi là danh từ đứng trước hoặc “tiền tố”). Mệnh đề này giúp giải thích, mô tả hoặc cung cấp thêm thông tin chi tiết cho danh từ chính trong câu.
| Mệnh đề quan hệ | Ví dụ |
| Who | The girl who lives next door is my friend (Cô gái sống bên cạnh là bạn tôi) |
| Which | The book which I borrowed from the library is very interesting (Cuốn sách mà tôi mượn từ thư viện rất thú vị) |
| Whose | The man whose car was stolen called the police (Người đàn ông có chiếc xe bị đánh cắp đã gọi cảnh sát) |
| That | The hotel that we stayed in was amazing (Khách sạn mà chúng tôi ở rất tuyệt vời) |
Với cấu trúc ngữ pháp này, các bạn có thể sử dụng các ví dụ thực tế và bài tập đa dạng để minh họa cách sử dụng đại từ quan hệ.
1.10. Câu tường thuật
Đây là cấu trúc ngữ pháp dùng để thuật lại một cách gián tiếp một câu nói khi muốn cho ai đó biết về những gì đã nói hoặc xảy ra trước đó.
Khi sử dụng câu tường thuật cũng cần có sự thay đổi về:
- Thì: Cần phải lùi thì trong câu tường thuật, ví dụ: Hiện tại đơn thành quá khứ đơn, hiện tại tiếp diễn thành quá khứ tiếp diễn.
- Đại từ nhân xưng: “I” thành “he/she”, “my” thành “his/her”, “we” thành “they”
- Địa điểm và nơi chốn: “here” thành “there”, “now” thành “then”…
Câu tường thuật khẳng định
Cấu trúc: S + said/told + (that) + S + V (lùi thì)
Ví dụ:
- “I love my family,” she said. → She said that she loved her family. (Cô ấy nói rằng cô ấy yêu gia đình của mình.)
Câu tường thuật câu hỏi
Cấu trúc 1: S + asked + if/whether + S + V (lùi thì)
Ví dụ:
- “Do you like pizza?” she asked me. → She asked me if I liked pizza. (Cô ấy hỏi tôi có thích pizza không.)
Cấu trúc 2: S + asked + wh- word + S + V (lùi thì)
Ví dụ:
- “Where do you live?” he asked. → He asked where I lived. (Anh ấy hỏi tôi sống ở đâu.)
Với ngữ pháp tiếng Anh lớp 10 này, cần chú ý việc lùi thì, đổi đại từ, và thay đổi trạng từ chỉ thời gian/nơi chốn khi chuyển sang câu tường thuật, tránh sự nhầm lẫn.
1.11. Điều kiện loại 1 và 2
Câu điều kiện là loại câu diễn tả một giả định và kết quả của nó. Chúng được chia thành nhiều loại tùy vào mức độ thực tế của giả định.
Trong chương trình ngữ pháp tiếng Anh lớp 10, các bạn cần nắm vững câu điều kiện loại 1 và câu điều kiện loại 2, vì chúng rất phổ biến trong giao tiếp và bài kiểm tra.
| Điều kiện loại 1 | Điều kiện loại 2 |
| Dùng để nói về điều kiện có thể xảy ra trong tương lai. Dự đoán kết quả có khả năng xảy ra nếu điều kiện được đáp ứng. | Dùng để diễn tả một điều kiện không có thật hoặc khó xảy ra trong hiện tại hoặc tương lai. Nói về những giả định mang tính tưởng tượng. |
| If + S + V (hiện tại đơn), S + will + V (nguyên mẫu) | If + S + V2/ed, S + would + V (nguyên mẫu) |
| If it rains, we will stay at home (Nếu trời mưa, chúng tôi sẽ ở nhà) | If I were you, I would study harder (Nếu tôi là bạn, tôi sẽ học chăm hơn) |
Đây là cấu trúc cuối cùng và cũng rất quan trọng trong cấp THPT, do đó các bạn nắm rõ và ứng dụng thật chính xác với các trường hợp điều kiện của câu.
Chúc các bạn thành công!
