Nguồn: 清源迷剧
Đây là một cách nói hài hước, ẩn dụ. Người ta thường dùng “柑橘家族” (họ cam quýt: cam, quýt, chanh, bưởi, quất…) để chỉ nhóm trái cây có nhiều giống lai phức tạp, khó phân biệt rạch ròi. Vì vậy mới ví von chúng có “đời sống riêng tư hỗn loạn” tức là lai tạp nhiều, quan hệ “gia phả” rối rắm.
Họ cam quýt (柑橘家族) thực sự có “gia phả” rất rối rắm vì đặc điểm sinh học của chúng: dễ lai chéo, dễ đột biến và hầu hết các loài đều tương thích về mặt sinh sản. Điều này khiến chúng trở thành một trong những nhóm thực vật có lịch sử lai tạo phức tạp nhất.
Nguồn gốc và tổ tiên chính
Các nghiên cứu di truyền hiện đại cho thấy hầu hết các loại cam quýt ngày nay đều bắt nguồn từ 4 loài tổ tiên chính:
- Cam đắng (Citrus reticulata – quýt)
- Cam chua (Citrus maxima – bưởi)
- Cam chanh (Citrus medica – thanh yên)
- Micrantha (Citrus micrantha – một loài cam nhỏ ở Đông Nam Á)
Từ những loài này, qua hàng ngàn năm lai chéo tự nhiên và nhân tạo, đã hình thành vô số giống mới.
Một số ví dụ lai phức tạp
- Cam ngọt (Citrus sinensis): lai giữa quýt và bưởi.
- Chanh vàng (Citrus limon): lai giữa thanh yên và quýt.
- Cam sành, cam xoàn, quýt đường: đều là các biến thể lai từ quýt và bưởi, nhưng khác nhau về tỷ lệ gen.
- Bưởi chùm (grapefruit): lai giữa bưởi và cam ngọt.
- Cam bergamot (dùng làm trà Earl Grey): lai giữa cam chua và chanh.
Vì sao gọi là “đời sống riêng tư hỗn loạn”
- Các loài cam quýt lai chéo rất dễ dàng, thậm chí giữa những loài có hình thái khác nhau.
- Nhiều giống mới lại tiếp tục lai ngược với tổ tiên, tạo ra cây phả hệ cực kỳ phức tạp.
- Kết quả là những quả nhìn giống nhau có thể có nguồn gốc di truyền rất khác biệt.
Chính vì vậy, người ta mới đùa rằng họ cam quýt có “đời sống riêng tư hỗn loạn” – bởi quan hệ lai tạo chằng chịt, khó phân biệt rạch ròi.
